Op 23 mei 1977 vlak na 9.00 uur, dringen vier Molukse mannen de openbare lagere school aan de Schoolstraat in Bovensmilde binnen. Ze nemen er meer dan honderd kinderen in gijzeling en vijf onderwijzers. Nadat iedereen is bijeengedreven in de aula, moeten alle Molukse kinderen, sommigen tegen hun zin omdat ze vriend(innet)jes moeten achterlaten, eruit. Er blijven 105 kinderen achter, samen met hun onderwijzers. Tegelijkertijd kapen negen andere Molukse activisten de intercity van Assen naar Groningen ter hoogte van De Punt. Zij laten veertig passagiers direct vrij en houden 54 mensen vast als gijzelaar.
In de school moeten de oudste kinderen de ramen met kranten dichtplakken. De buitenwereld kan daarna niet meer zien wat er binnen gebeurt. Tegen half elf komt nog een plukje kinderen terug van de gymles, ze worden binnengelaten en gevangen genomen. Andere klasgenootjes en de onderwijzer weten te vluchten.
Op woensdag 25 mei moeten de kinderen uit de vijfde en de zesde klas, ter ondersteuning van het ultimatum aan de Nederlandse regering, ‘Van Agt, wij willen leven’ uit de ramen roepen. Het ultimatum verloopt zonder dat er iets gebeurt.
Op vrijdag 27 mei worden alle kinderen en één onderwijzer vrijgelaten. Er zijn steeds meer kinderen ziek geworden in de school waardoor de hygiënische toestand snel verslechtert. Bovendien weet niemand wat de kinderen mankeert en kan het wel een besmettelijke ziekte zijn. De ernstig zieke kinderen worden twee aan twee op brancards ’s nachts afgevoerd, de rest gaat tegen het ochtendgloren lopend naar buiten, als één groep. Ze worden met een bus naar het opvangcentrum in het dorp gebracht.
De vier achtergebleven onderwijzers worden pas op 11 juni bevrijd, door pantserwagens die de school binnenrijden. Tegelijkertijd vliegen straaljagers over de trein en vuren mariniers er naar verluidt 15.000 kogels op af. Zes kapers en twee gijzelaars verliezen hierbij het leven.
Op 13 en 14 maart 1978 vindt de laatste Molukse actie in de jaren ’70 in Nederland plaats. Het provinciehuis in Assen wordt bezet. Door een grimmig toeval zijn de kinderen uit de hoogste klassen van de openbare lagere school uit Bovensmilde hier getuige van. Ze zien het gebeuren vanuit de bus die hen naar hun schaatsles brengt.
Meer weten over de Molukse geschiedenis? Of op zoek naar meer informatie over de gijzeling in Bovensmilde? Neem dan een kijkje in onze mediatheekof in de archieven van het Nationaal Instituut voor Beeld en Geluid.
Meer zien? In de beeldbank van het Nationaal Archief zijn foto’s van de schoolgijzeling en de treinkaping uit 1977 opgeslagen. Via de trefwoorden ‘Bovensmilde’, ‘Bovensmilde 1977′ en ‘gijzeling 1977′ (intikken in de eenvoudige zoekfunctie), vind je honderden foto’s.
